- लसुनमा पाइने पोषक तत्त्व र एन्टिअक्सिडेन्टले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन र मुटुको स्वास्थ्यमा फाइदा गर्छ।
- अत्यधिक लसुन सेवनले पाचन प्रक्रियामा समस्या ल्याउन सक्ने भएकाले यसको प्रयोग सन्तुलित मात्रामा मात्र गर्नुपर्छ।
- लसुन औषधिको विकल्प नभएकाले गम्भीर स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिले यसको सेवनअघि चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ।
काठमाडौं । नेपाली भान्सामा लसुन निकै सामान्य सामग्री हो। तरकारी, अचारदेखि विभिन्न परिकारमा स्वाद र सुगन्ध बढाउन प्रयोग गरिने लसुनलाई परम्परागत रूपमा स्वास्थ्यका लागि समेत उपयोगी मानिँदै आएको छ।
लसुनमा एलिसिनलगायत विभिन्न सल्फरयुक्त यौगिक तथा एन्टिअक्सिडेन्ट पाइन्छन्। त्यसैले खानामा उचित मात्रामा लसुन समावेश गर्नु स्वास्थ्यका दृष्टिले उपयोगी हुन सक्ने विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
तर ‘फाइदा गर्छ’ भन्दैमा धेरै लसुन खानु भने उचित हुँदैन। अत्यधिक सेवनले कतिपय मानिसमा पाचनसम्बन्धी समस्या पनि देखिन सक्छ।
लसुन खानुका सम्भावित फाइदा
१. रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा सहयोग
लसुनमा पाइने विभिन्न यौगिकले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई सहयोग गर्न सक्छन्। सन्तुलित आहारको हिस्सा बनाएर लसुन सेवन गर्नु सामान्य स्वास्थ्यका लागि उपयोगी हुन सक्छ।
२. रक्तचाप नियन्त्रणमा केही सहयोग
केही अनुसन्धानले लसुनको नियमित सेवनले उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिमा रक्तचाप केही घटाउन सहयोग गर्न सक्ने देखाएका छन्। यद्यपि उच्च रक्तचापको औषधिको विकल्पका रूपमा लसुनलाई लिनु हुँदैन।
३. मुटुको स्वास्थ्यका लागि उपयोगी हुन सक्छ
लसुनले रगतमा कोलेस्ट्रोल र अन्य केही हृदयसम्बन्धी जोखिम कारकमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने प्रमाण भेटिएका छन्। तर यसको प्रभाव व्यक्तिअनुसार फरक हुन सक्छ।
४. एन्टिअक्सिडेन्टको स्रोत
लसुनमा एन्टिअक्सिडेन्ट गुण भएका यौगिक पाइन्छन्। यस्ता पदार्थले शरीरमा हुने अक्सिडेटिभ तनाव कम गर्न सहयोग गर्न सक्छन्।
५. खानाको स्वादसँगै पोषण
लसुनमा भिटामिन बी–६, भिटामिन सी र म्याङ्गानिजजस्ता केही पोषक तत्त्व पाइन्छन्। त्यसैले स्वादका लागि प्रयोग गरिने सामान्य सामग्रीले खानामा केही पोषणसमेत थप्छ।
तर लसुन धेरै खाँदा के हुन्छ?
लसुनका फाइदा छन् भन्दैमा यसको अत्यधिक सेवन गर्नु राम्रो मानिँदैन। विशेषगरी काँचो लसुन धेरै खाँदा केही व्यक्तिमा पेट पोल्ने, ग्यास, अपच, वाकवाकी तथा पेटसम्बन्धी असहजता हुन सक्छ।
त्यस्तै, लसुन सेवन गरेपछि मुख तथा सासमा लामो समयसम्म गन्ध रहन सक्छ।
रगत पातलो बनाउने औषधि सेवन गरिरहेका व्यक्ति, रक्तस्रावसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्ति वा शल्यक्रिया गर्न लागेका व्यक्तिले ठूलो मात्रामा लसुन वा लसुनका सप्लिमेन्ट प्रयोग गर्नुअघि चिकित्सकसँग परामर्श गर्नु उचित हुन्छ।
काँचो लसुन कि पकाएर?
लसुन काँचो, पकाएर वा विभिन्न परिकारमा मिसाएर खाने गरिन्छ। तर काँचो लसुन सबैलाई सहज नहुन सक्छ। पेट संवेदनशील हुने व्यक्तिले विशेषगरी मात्रा र सेवन गर्ने तरिकामा ध्यान दिनुपर्छ।
निष्कर्ष
लसुन कुनै ‘चमत्कारी औषधि’ होइन, तर सन्तुलित खानाको उपयोगी हिस्सा भने बन्न सक्छ। यसको सम्भावित फाइदा लिन उचित मात्रामा खानु राम्रो हुन्छ। कुनै रोगको उपचारका लागि भने लसुनमा मात्र निर्भर हुनु हुँदैन।
स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या वा नियमित औषधि सेवन गरिरहनुभएको छ भने लसुनलाई औषधिको विकल्प बनाउनुको सट्टा चिकित्सकको सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ।
